W lipcu br. grupa „Senior caritas est” odwiedziła otwartą w 2022 r. Izbę Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy. To miejsce szczególne, które nie tylko upamiętnia heroiczne czyny obrońców stolicy, ale też łączy przeszłość z teraźniejszością, przypominając o wartościach, takich jak braterstwo, odwaga i wolność.

Cmentarz Powstańców Warszawy na warszawskiej Woli jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci narodowej w Polsce. Powstał jako hołd dla tysięcy poległych podczas Powstania Warszawskiego w 1944 r., jednego z najtragiczniejszych i najbardziej heroicznych zrywów w historii Polski. Zginęło w nim około 16 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej i około 150-200 tysięcy cywilów. Cmentarz, wraz z Izbą Pamięci i przylegającym parkiem, stał się ważnym celem letnich aktywności seniorów związanych z grupą „Senior caritas est”, funkcjonującą przy Caritas Polska.

Ważne miejsce na mapie Warszawy

Izba Pamięci znajduje się w części parkowej, z dala od mogił. Jej integralną częścią jest Mur Pamięci z mosiężnymi tabliczkami, na których umieszczono nazwiska ponad stu tysięcy ofiar Powstania Warszawskiego oraz Rzezi Woli. W Izbie Pamięci seniorzy obejrzeli ekspozycję dokumentującą tragiczne wydarzenia z 1944 r., poznali życie w okupowanej stolicy oraz historię cmentarza. Mieli też okazję wysłuchać opowieści pani Wandy Traczyk-Stawskiej, jednej z inicjatorów powstania Cmentarza, przewodniczącej Społecznego Komitetu do spraw Cmentarza Powstańców Warszawy i Honorowej Obywatelki m.st. Warszawy.

Moja misja zaczęła się zaraz po wojnie. W 1947 r. mój dowódca, „Steb”, wydał mi i Andrzejowi Koryckiemu rozkaz: odnaleźć wszystkich naszych poległych kolegów i koleżanki z Oddziału Osłonowego. Dać im na wieczne spoczywanie godne miejsce i zadbać o pamięć. Nie wiedziałam wtedy, że to będzie tak trudne (…). Na Cmentarzu Powstańców Warszawy leżą przede wszystkim cywile. Ich prochy zmieszane są z prochami powstańców. Cmentarz, dzięki naszym staraniom, stał się cmentarzem dla wszystkich ofiar powstania. I to jest dziś oficjalnie uznane – można usłyszeć słowa pani Wandy w Izbie Pamięci.

Cenna pamięć seniorów

Odwiedzających Izbę Pamięci seniorów szczególnie poruszył obiekt zatytułowany „Śmierć miasta”. To zdjęcia lotnicze, na których zaznaczono punkty egzekucji mieszkańcach Warszawy, dokonanych tuż po upadku Powstania. W centralnym miejscu Izby – sali świadectw – seniorzy mogli posłuchać opowieści świadków tamtych wydarzeń o dramatycznych losach mieszkańców Warszawy. Następnie udali się na Cmentarz, aby oddać cześć poległym.

Wielu naszych seniorów urodziło się tuż przed wojną, w czasie jej trwania lub tuż po wojnie. Wielu z nich urodziło się w Warszawie. Są tacy, którzy urodzili się w czasie Powstania Warszawskiego. Przechowują oni wspomnienia o tamtym dramacie, o rodzinach, które poniosły ogromne straty, oraz o bliskich i przyjaciołach, którzy zginęli jako żołnierze i jako cywile. Podczas spaceru w wolskim parku znaleźli wiele znajomych imion, nazwisk i adresów. Wizyta w Izbie Pamięci była dla seniorów nie tylko podróżą w czasie, ale i inspiracją do dalszego przekazywania historii młodszym pokoleniom – podsumowała wizytę Monika Figiel, koordynatorka programów senioralnych Caritas Polska.