Ekologia

Caritas Polska, odpowiadając na apel papieża Franciszka zawarty w encyklice Laudato si’, rozpoczyna współpracę z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,  by – podobnie jak wiele innych organizacji katolickich na świecie – swoim działaniem odpowiadać na rosnące potrzeby ekologiczne ludzkości i środowiska. Kluczowe jest rozszerzenie typowej dla Caritas troski o ludzi – tak, by obejmowała ona także troskę o „wspólny dom” – Ziemię, o naszą wspólną przyszłość i bezpieczeństwo.

Działania projektowe w zakresie ekologii integralnej obejmują:

1) aktywizację wspólnot Caritas w Polsce i kształtowanie postaw prośrodowiskowych ich członków poprzez realizację praktycznych działań;

2) budowanie społeczeństwa obywatelskiego w duchu społecznej nauki Kościoła katolickiego, zwłaszcza w duchu encykliki Laudato si’,

3) rzecznictwo na rzecz wdrożenia traktatu paryskiego i ochrony najsłabszych mieszkańców planety przed skutkami degradacji środowiska i zmian klimatu.

Projekt zakłada m.in. stworzenie sieci animatorów Caritas Laudato si’ oraz wspieranie lokalnych inicjatyw wolontariackich, parafialnych i szkolnych wspólnot Caritas. Działania projektowe będą realizowane w 12 diecezjach (w 5 diecezjach w roku 2019 oraz w 7 diecezjach w roku 2020). Kampania informacyjna obejmie całą Polskę (planowany zasięg – 16 milionów odbiorców).

Projekt „Ekologia integralna encykliki Laudato si’ w działaniu wspólnot Caritas i społeczności lokalnych”, realizowany przez Caritas Polska, został dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Caritas Polska.

PRZEJDŹ DO STRONY PROJEKTU

Zrobimy, co możemy

Żyjemy w epoce supermarketów. Wzrok nasz nie wybiega poza sklepowe półki i wypełnione tanimi produktami magazyny sklepów internetowych. Póki za pomocą karty płatniczej będziemy mogli zaspokajać większość potrzeb, a mimo komunikatów o suszy woda wciąż będzie lecieć z kranu, póty degradacja środowiska naturalnego będzie tematem marginalnym.

Tymczasem ekologia to codzienność, którą kształtują nasze decyzje podejmowane każdego dnia. To, jak korzystamy z zasobów naturalnych Ziemi „tu i teraz”, wpływa na życie wielu ludzi wokół nas, lokalnie i globalnie. Odpowiadając na ekologiczny apel papieża Franciszka w encyklice Laudato Si’ zespół pracowników Caritas Polska podjął się „zielonej” aktywizacji lokalnych struktur „w trosce o wspólny dom”.

O inicjatywie i zadaniach programowych opowiadają specjaliści: Andrzej Biderman, koordynator projektu „Ekologia integralna encykliki Laudato Si’ w działaniu wspólnot Caritas i społeczności lokalnych”, Ireneusz Krause, zastępca koordynatora i współtwórca projektu, Agnieszka Zarzyńska, specjalistka ds. wolontariatu Caritas Polska oraz Andrzej Grupa, koordynator animatorów lokalnych Laudato Si’.

Dlaczego dziś ekologia staje się tak istotnym aspektem naszego życia?

Andrzej Biderman: Żyjemy w czasach, kiedy problemy ekologiczne dotykają każdą żywą istotę i ograniczają jakość życia, a nawet zdolność przeżycia. Zaburzone naturalne procesy regeneracyjne Ziemi powodują, że cały ekosystem jest bardziej rozchwiany, a jednocześnie społeczności, które są najbardziej tymi zmianami dotknięte czy zagrożone, posiadają najmniejszą świadomość ekologiczną. Stworzyliśmy ten projekt, żeby uświadamiać i edukować. Przykładowo, Dobra jakość powietrza jest wtedy, gdy poziom pyłu PM10 wynosi mniej niż 60 μg/ m3. Tymczasem w wielu miastach poziom ten sięga blisko 300 μg/m3. Do tego dochodzą jeszcze związki toksyczne emitowane ze spalanych w domowych piecach śmieci. 25 lat edukacji ekologicznej przyniosło zauważalny efekt w dużych miastach. Tam mieszkańcy angażują się w segregację śmieci, biorą pod uwagę, jakie zagrożenia niesie zanieczyszczone powietrze, dlaczego ważne są odnawialne źródła energii. Upadek komunizmu dał nową nadzieję nie tylko na zmianę systemu politycznego, ale również na nowe formy społeczne, zwłaszcza w zakresie ochrony środowiska. Nowy porządek był szansą na otwarcie na ekologię. Wierzyliśmy, że to jest ta właściwa droga i w naturalny sposób musi się i u nas wydarzyć. Dziś narasta we mnie przekonanie, że ta wiara umiera. Ten ruch stracił impet.

Warto więc wracać do tematu? Dostrzegać ekologiczne potrzeby Ziemi z nadzieją na zmianę w postawach ludzi?

A.B.: Projekt Caritas daję taką nową nadzieję. Jest to związane z innym podejściem.

Laudato Si’ to przesłanie skierowane do każdego człowieka i przez członków konkretnych społeczności ta zmiana ekologiczna będzie się dokonywać. Nie siłą naukowych autorytetów, a przykładem miejscowych animatorów i liderów.

Duże koncerny nie dopuszczają do głosu twórców innowacyjnych rozwiązań ekologicznych, bo bardziej opłaca się im sprzedawać stare rozwiązania. Projekt ekologiczny realizowany wśród wspólnot Kościoła katolickiego tę nadzieję przywraca. Głosu papieża Franciszka wierni słuchają, tymczasem dyskusje polityków często nie wychodzą poza rzeczywistość medialną.

„Zielone punkty Caritas” powinny pojawić się na diecezjalnych mapach Polski?

A.B.: Tak, chodzi o to, aby w obszarze troski o człowieka pojawiły się – równie ważne jak głód, wykluczenie, marginalizacja – aspekty ekologiczne. Chcemy do palety zainteresowań Caritas dopisać również zadania „zielone”. To oczywiście powietrze, woda, surowce naturalne, ale też plastik. Zwierzęta połykają plastikowe śmieci porzucone przez człowieka, bo pachną resztkami jedzenia. Z przepełnionymi plastikiem jelitami umierają długo i w cierpieniu. To zjawisko obserwujemy na przykład nad Bałtykiem. Ekolodzy znajdują ciała martwych fok i ptaków, których żołądki wypełnione są plastikiem. Warto mieć świadomość, że jeśli pójdziesz do sklepu, kupisz rybę i przyniesiesz ją do domu w reklamówce, to możesz być pewien, że za rok ta reklamówka wróci do ciebie w kolejnej rybie. Bo sama reklamówka biodegradacji nie ulega, ale rozpada się na cząsteczki, które są połykane przez zwierzęta wraz z wodą. Inna statystyka dająca do myślenia: przeciętny Duńczyk zużywa 6 reklamówek w roku, Polak – ponad 600. Zrobienie w Polsce zakupów bez reklamówki lub plastikowych opakowań jest praktycznie niemożliwe. Oczywiście mogę ostentacyjnie oddać reklamówkę, ale ona i tak wyląduje w koszu na śmieci. I to trzeba zmienić.