Ks. Marcin Iżycki, dyrektor Caritas Polska, wziął udział w zorganizowanej 3 grudnia w Parlamencie Europejskim konferencji „Gwarancja dla dzieci – sposób na skuteczną walkę z ubóstwem dzieci w Unii Europejskiej”. Jego wystąpienie dotyczyło miejsca i znaczenia organizacji pozarządowych w efektywnej walce z ubóstwem dzieci. Treść wystąpienia przytaczamy poniżej.
Miejsce i znaczenie organizacji pozarządowych w efektywnej walce z ubóstwem dzieci.
- Caritas jako organizacja społeczno-charytatywna oraz podstawy jej działania
Caritas Polska jest instytucją społeczną i charytatywną, odwołującą się do wyraźnie zdefiniowanych wartości ewangelicznych. Odnosi się do nich w sposób szczególny katolicka nauka społeczna, której celem jest badanie porządku społecznego i roli człowieka w społeczeństwie. Katolicka nauka społeczna, której podstawą jest chrześcijańska wizja człowieka, wypracowała kluczowe kryteria oceny rzeczywistości społecznej i odpowiednie zasady działania.
Bez wątpienia taką fundamentalną zasadą etyczno-społeczną jest zasada personalizmu chrześcijańskiego podkreślająca godność i dobro każdej ludzkiej osoby. Jest ona niejako zwornikiem wszystkich innych zasad szczegółowych, do których zaliczyć należy: zasadę dobra wspólnego, zasadę pomocniczości oraz zasadę solidarności i sprawiedliwości.
W praktyce oznacza to, że dla Caritas jednakowo ważny jest każdy człowiek niezależnie od wyznawanej religii i światopoglądu.
- Struktura Caritas w Polsce
Caritas Polska współpracuje i reprezentuje 44 Caritas diecezjalne w Polsce, wspierając je w wykonywaniu ich zadań oraz świadczy pomoc humanitarną i rozwojową na wszystkich kontynentach. Caritas diecezjalne prowadzą w całym kraju ponad 1000 wyspecjalizowanych placówek, w tym m.in. schroniska i noclegownie dla bezdomnych, warsztaty terapii zajęciowej, domy dla samotnych matek z dziećmi, jadłodajnie dla ubogich, okna życia, hospicja i ośrodki kolonijne. Około 1/3 działań Caritas skierowanych jest na rzecz dzieci. Prowadzimy także działalność w obszarze edukacji i podnoszenia świadomości społecznej (np. ekologii integralnej).
Caritas Polska jest członkiem konfederacji (170 państw członkowskich) Caritas Internationalis z siedzibą w Watykanie i zrzeszeniem regionalnym Caritas Europa (46 państw członkowskich) z sekretariatem w Brukseli oraz współpracuje z watykańską dykasterią ds. Integralnego Rozwoju Człowieka.
- Specyfika działań podejmowanych przez Caritas w Polsce
Nie ulega wątpliwości, że obecna polityka prorodzinna w Polsce, a szczególnie wdrożony w 2016 roku program 500+, przyczyniły się do poprawy kondycji finansowej oraz jakości życia polskich rodzin, w sposób szczególny zaś jej najmłodszych członków – dzieci. Z tego powodu na dzień dzisiejszy znacznie mniej środków pieniężnych przeznaczamy na pokrywanie deficytów finansowych w obszarze zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych ubogich rodzin z dziećmi w Polsce. Nasza pomoc coraz bardziej rozwija się w kierunku udzielania pozamaterialnego wsparcia na rzecz ubogich dzieci (w dziedzinie edukacji, zdrowia, wypoczynku, uczestnictwa w kulturze). Przywracamy wiarę w siebie, dajemy nadzieję, motywujemy do walki, włączając naszych podopiecznych do różnego rodzaju programów prowadzonych w strukturach Caritas w Polsce, ale także poza granicami kraju.
Jednak ubóstwo, w naszym rozumieniu, to nie tylko brak wystarczających środków do życia, ale także brak zdolności lub utracona zdolność do odkrywania własnego bogactwa oraz bogactwa wspólnoty, w której człowiek żyje i którą współtworzy. Niesiona pomoc zmierza do podnoszenia ze stanu niezaradności dotkniętych nią rodzin z dziećmi, motywuje do własnej aktywności, uczy wzajemnej pomocy oraz odbudowuje relacje z otoczeniem społecznym.
Z uwagi jednak na fakt, że Caritas w Polsce jest siecią Caritas diecezjalnych, posiadamy swoje struktury na terenie całego kraju i dzięki temu możemy dotrzeć do rodzin najbardziej dysfunkcyjnych, rodzin migrantów, zaniedbanych dzieci – z ofertą wieloaspektowej pomocy i wsparcia na miarę naszych możliwości. Jest to praca mało spektakularna i medialna, ale z pewnością jest ona pracą u podstaw. Jest to także praca, której celem jest odbudowanie poczucia własnej wartości w każdym doświadczonym przez los człowieku. Działania podejmowane przez Caritas nie byłyby możliwe bez prawie stutysięcznej armii wolontariuszy Caritas obecnych w każdej parafii i gminie w Polsce.
Pragnę dodać, że Caritas w Polsce, poczuwa się także do obowiązku wspierania tych krajów, które znajdują się w szczególnie trudnej, czy wręcz dramatycznej sytuacji społeczno-politycznej. Naszą pomoc kierujemy do zniszczonej działaniami wojennymi Syrii, nieletnich uchodźców w Egipcie pochodzących z Sudanu, Sudanu Południowego, Syrii i Jemenu, Wenezueli i Dzibuti. Szczególnie poczuwamy się do obowiązku wspierania osób potrzebujących z Europy Wschodniej. Dlatego też udzielamy między innymi pomocy na Białorusi w ramach programów integracji i inkluzji społecznej dla dzieci zaniedbanych i niepełnosprawnych. Od 2016 roku do teraz z pomocy humanitarnej i rozwojowej Caritas Polska korzysta 5 kontynentów. 45 państw otrzymało wsparcie w zakresie edukacji, bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia, reagowania kryzysowego i wielu innych. Łączna wartość bieżących i zakończonych projektów zagranicznych to około 25 mln euro.
- Rekomendacje
Caritas w Polsce posiada bogate doświadczenie, w dziedzinie pomocy krótko i długoterminowej dla osób najbardziej potrzebujących. Wiemy jak docierać do potencjalnych beneficjentów, szczególnie rodzin dysfunkcyjnych, zaniedbanych dzieci, posiadamy wiedzę i umiemy wskazać te obszary życia, które pomimo wsparcia za strony państwa, nadal pozostają niedoinwestowane.
Mamy jednocześnie świadomość, że nie można działać w pojedynkę. Bez współdziałania z innymi aktorami sceny polityczno-ekonomicznej nie jest bowiem możliwe rozwiązywanie największych problemów ludzkości, w tym ubóstwa dzieci.
Podejmowane przez Caritas zadania wpisują się w strategię celów zawartych w Agendzie ONZ na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030.
Z uwagi na fakt, że znajdujemy się w Parlamencie Europejskim w Brukseli, chciałbym zacytować słowa Sekretarz Generalnej Caritas Europa Pani Marii Nyman: nawiązujące do problemu ubóstwa dzieci:
„Inwestowanie w naszą przyszłość będzie również oznaczało inwestowanie w nasze dzieci. 60 lat później po przyjęciu Deklaracji Praw Dziecka ONZ i 30 lat po przyjęciu Konwencji ONZ o Prawach Dziecka, pokolenia dzieci wciąż dorastają w biedzie. Proponowana europejska gwarancja praw dziecka to możliwość realnego wpływu na ubóstwo dzieci i rodzin, pod warunkiem, że jest ona częścią spójnej i skoordynowanej strategii przeciwdziałania ubóstwu na szczeblu unijnym i krajowym i jest prawidłowo wdrożona”.
Konkludując, chciałbym podkreślić, że Caritas, mając znaczącą rolę i duże doświadczenie w walce z ubóstwem, pragnie pokazywać kierunki i sposoby skutecznego przeciwdziałania mu. Swoimi dobrymi praktykami chętnie dzielimy się z decydentami, korzystając jednocześnie z doświadczeń Caritas innych krajów.
