Kierunki działań w roku 2026, analiza dotychczasowych programów, dyskusja nad nowymi wyzwaniami dla Caritas – to najważniejsze tematy, które poruszono na zimowym Zgromadzeniu Dyrektorów Caritas, które odbyło się 3 i 4 lutego w Warszawie.

Dwudniowe obrady rozpoczęto modlitwą, którą poprowadził bp Krzysztof Chudzio, przewodniczący Komisji Charytatywnej oraz przewodniczący Komisji Nadzorczej Caritas Polska. W swoim wystąpieniu mówił o szczególnej roli Caritas w tworzeniu wspólnoty Kościoła. Podkreślił, że sensem istnienia organizacji jest działanie – służba potrzebującym i odpowiadanie na nowe wyzwania, takie jak te związane z rosnącą liczba osób samotnych. Dodał, że dzięki tej służbie Caritas staje się symbolem nadziei i przykładem działania w duchu solidarności i chrześcijańskiego braterstwa.

Odpowiedź Caritas na problemy społeczne

Przedstawiając kalendarium działań Caritas na rok 2026 ks. Janusz Majda, dyrektor Caritas Polska, zwrócił uwagę na planowane kampanie i wydarzenia ważne dla wspólnoty Caritas. Jednym z nich stanie się Święto Rodziny, podczas którego promowane będą idee solidarności i tworzenia relacji między pokoleniami. Dyrektor podkreślił, że towarzyszenie osobom starszym oraz wspieranie dzieci i młodzieży to jedne z najważniejszych zadań Caritas. Przypomniał też, jak ważna jest rola organizacji jako rzecznika ubogich oraz zabieranie głosu na forum publicznym w imieniu różnych grup potrzebujących.

Pomoc żywnościowa z perspektywą na lata

Ważnym punktem spotkania była współpraca między Caritas Polska a Caritas diecezjalnymi, o której opowiedziała pani Małgorzata Jarosz-Jarszewska, zastępca Dyrektora Caritas Polska. Pani Małgorzata poruszyła temat pomocy żywnościowej w ramach programu Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027, którego celem jest przeciwdziałanie deprywacji materialnej przez udzielanie pomocy żywnościowej osobom najbardziej potrzebującym oraz zapewnianie środków na realizację działań towarzyszących. Program będzie realizowany przez najbliższych 7 lat, do 2029 r., a jego łączny budżet to aż 583 mln euro. Pani Małgorzata wspomniała również o udzielonym w ubiegłym roku wsparciu finansowo-rzeczowym, przedstawiając szczegółowe dane dotyczące jego wielkości, źródeł oraz celów, do jakich zostało ono wykorzystane. Podkreśliła przy tym skalę pomocy udzielonej diecezjom świdnickiej i opolskiej, które potrzebowały wsparcia w odbudowie po powodzi z 2024 r.

Pomoc dla seniorów

Pani Małgorzata podsumowała również działania Caritas, których adresatami są seniorzy, podkreślając szczególną rolę programu „Na codzienne zakupy”, realizowanego we współpracy z Fundacją Biedronki. Program ten, którego elementem są karty przedpłacone na zakupy w sklepach sieci Biedronka, wspiera najbardziej potrzebujących seniorów. W minionym roku wydano 11082 kart o łącznej wartości blisko 25 mln zł. Pani Małgorzata zauważyła też, że realizowany przez Caritas Polska za pośrednictwem Caritas diecezjalnych program to nie tylko pomoc materialna, ale także odpowiedź na samotność i wykluczenie osób starszych, ponieważ w jego realizację włączonych jest ponad 4000 wolontariuszy. Zaangażowanie wolontariuszy jest kluczowe dla programu, dlatego Caritas Polska oraz Fundacja Biedronki regularnie organizują dla nich szkolenia, spotkania i warsztaty międzypokoleniowe.

Pomoc dla Ukrainy

Podczas Zgromadzenia wystąpił również pan Ireneusz Krause, zastępca Dyrektora Caritas Polska, który przedstawił działania Caritas realizowane za granicą, omawiając dokładniej wsparcie dla ogarniętej wojną Ukrainy. Zauważył, że wyjątkowo niskie temperatury, masowe przerwy w dostawach prądu i ogrzewania oraz wyczerpanie zasobów tworzą „kryzys w kryzysie”. Od jesieni 2025 r. zniszczono lub wyłączono ok. 50% elektrowni, która dostarczała ok. 8,5 GW mocy. Trwają długotrwałe i nieprzewidywalne blackouty – w Kijowie ok. 60% budynków jest pozbawiona prądu, a ponad 4000 nie ma ogrzewania. Ponad 600 tys. mieszkańców Kijowa opuściło swoje mieszkania z powodu bombardowań, braku prądu i wody.

Odpowiedź Caritas skupiała się w ostatnich miesiącach na zapewnieniu ciepłych posiłków, żywności i napojów, stacji zasilania EcoFlow, baterii, generatorów prądu oraz niezbędnego wyposażenia punktów wsparcia prowadzonych przez Caritas-Spes Ukraina i organizacje partnerskie. Ponadto Caritas prowadzi dystrybucję pomocy rzeczowej dla najbardziej potrzebujących, w szczególności dla mieszkańców terenów przyfrontowych. Przekazuje powerbanki, latarki, koce, odzież zimową, ogrzewacze, zestawy higieniczne, wodę i żywność.

Nawiązując do tematu, ks. Łukasz Ślusarczyk, dyrektor Caritas Archidiecezji Krakowskiej, podzielił się swoimi doświadczeniami z niedawno odbytej podróży do Kijowa, gdzie odwiedzał m.in. Punkty Niezłomności, w których mieszkańcy mogą się ogrzać i zjeść ciepły posiłek. Podkreślał, że od Kościoła mieszkańcy oczekują słów otuchy, pozwalających zachować nadzieję i przezwyciężyć strach przed jutrem.

Program wsparcia dzieci i młodzieży na Kubie

Kryzys trwa również na Kubie, gdzie ponad 40% dzieci jest niedożywionych, a 89% ludzi żyje w skrajnej biedzie (za mniej niż 2 $ dziennie). Środki na ich wsparcie, prawie pół miliona złotych, pochodziły m.in. z przekazanych 10 groszy od każdej świecy rozprowadzonej w ramach akcji Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom. Dzięki tym środkom wsparto 40 świetlic prowadzonych przez 5 Caritas diecezjalnych, gdzie udzielano wsparcia psychospołecznego poprzez zajęcia taneczne i sportowe oraz wspólne czytanie i gotowanie. Z pomocy skorzystało 1700 dzieci i młodzieży, a ponad 370 rodziców wzięło udział w warsztatach doskonalących umiejętności wychowawcze. Prezes Fundacji Caritas, pan Przemysław Ligenza, poinformował, że takie wsparcie otrzyma jeszcze jedna diecezja na Kubie. Podkreślił też wartość współpracy z diecezjalnymi Caritas i wspólnych działań wspierających placówki Caritas.

Ochrona ludności i obrona cywilna

Kolejnym tematem poruszonym na Zgromadzeniu było zaangażowanie Caritas w ochronę i obronę ludności. Ks. dr Wojciech Wróblewski, dyrektor Biura Wolontariatu i Bezpieczeństwa w Caritas Polska, poinformował, że Caritas Polska, wraz z podmiotami współpracującymi, włączyła się w realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Podkreślił, że Caritas wspiera przygotowanie społeczności lokalnych oraz prowadzi działania humanitarne, odpowiadając na potrzeby osób dotkniętych sytuacjami kryzysowymi. Ochrona ta dotyczy życia i zdrowia ludzi, mienia – w tym zwierząt – a także infrastruktury niezbędnej do codziennego funkcjonowania, środowiska oraz dóbr kultury. Dodał też, że w czasie stanu wojennego i wojny system ochrony ludności przekształca się w obronę cywilną.

Strategia Caritas

Ważnym elementem spotkania była dyskusja wokół strategii Caritas. Podkreślano wagę działalności Caritas diecezjalnych, które są na pierwszym „froncie” i które mają największe doświadczenie w pomocy potrzebującym. Zauważono też, że jednym z poważniejszych problemów jest konieczność remontowania i dostosowywania obiektów pomocowych do rosnących potrzeb. Rozmawiano także o możliwościach wsparcia działalności Parafialnych Zespołów Caritas, wolontariatu Caritas oraz nowych sposobach dotarcia do ubogich, szczególnie samotnych seniorów.

Transparentność organizacji

Istotnym tematem spotkania była transparentność działań Caritas. O tym, jak organizacja realizowała swoje zadanie w ubiegłym roku, odpowiadając na największe wyzwania związane z szerokim spektrum problemów społecznych i kryzysów humanitarnych, można przeczytać w Raporcie 2024. Jest to dokument, który powstaje co roku, by rzetelnie przestawić działalność Caritas. Wszyscy uczestnicy spotkania zgodzili się, że warto dołożyć starań, by kolejny taki dokument powstał jak najszybciej. Raport 2024 jest dostępny na stronie caritas.pl

Promowanie działań humanitarnych

Na zakończenie dwudniowego spotkania pani Karolina Waś, dyrektor Biura Komunikacji i Promocji w Caritas Polska, poruszyła temat transformacji struktur i strategii komunikacyjnych organizacji, wyznaczając kierunek działań na rok 2026. Przedstawiła nową, wyspecjalizowaną strukturę Biura, opartą na trzech filarach: prasowym, digitalowym oraz promocyjno-kreacyjnym, co ma zapewnić zintegrowaną komunikację 360 stopni. Podkreśliła przy tym wagę nowoczesnego podejścia, które łączy narzędzia cyfrowe z szerokim otwarciem na outdoor, aktywne współprace mediowe oraz strategiczne partnerstwa. Takie kompleksowe działania mają na celu zapewnienie pełnej spójności narracji oraz jeszcze większą skuteczność w budowaniu trwałych relacji i docieraniu do darczyńców.