„Nawet jedno z tych dzieci” to hasło tegorocznego 112 Światowego Dnia Migranta i Uchodźcy, które, jak pisze papież Leon XIV w swoim orędziu, zwraca naszą uwagę na obietnicę Pana: „Kto jedno z tych dzieci przyjmuje w imię moje, mnie przyjmuje”. W obchody święta, jak co roku, włączyły się osoby korzystające ze wsparcia Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom prowadzonego przez Caritas Polska.
Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy obchodzony jest w ostatnią niedzielę września, która w tym roku przypada 27 września. Ustanowiony został w 1914 roku przez papieża Piusa X w odpowiedzi na falę emigracji, szczególnie z Europy do obu Ameryk. Z biegiem lat, w obliczu rosnących kryzysów uchodźczych i wojen, do tradycyjnej troski o emigrantów ekonomicznych oficjalnie dodano uchodźców, co znalazło odzwierciedlenie w dzisiejszej nazwie ustanowionej przez Watykan. Każdego roku papieże zwracają uwagę na inny aspekt problemu migracji. Dziś papież Leon XIV przypomina, że „bezbronność najmłodszych nie zna granic wyznaniowych i łączy nas we wspólnej odpowiedzialności humanitarnej i duchowej”.
Wśród wielkiej ciemności nie brakuje światła
Migracja to jedno z najtrudniejszych doświadczeń, przed jakimi może stanąć człowiek. Skala współczesnych przymusowych migracji jest ogromna. Według danych UNHCR pod koniec 2025 roku na świecie było 41,6 miliona uchodźców, a kolejnych 68,7 miliona osób było przymusowo przesiedlonych wewnątrz własnych państw z powodu konfliktów i przemocy. W nowym miejscu człowiek często musi zdefiniować siebie na nowo, balansując między chęcią integracji a lękiem przed utratą własnych korzeni. Towarzyszy temu poczucie zawieszenia – w nowym kraju wciąż jest się obcym, a do starego przestaje się pasować lub po prostu nie ma powrotu. Oderwanie od tego, co znane, koszmar podróży i niepewność jutra to doświadczenie, które szczególnie dotyka małoletnich.
Każdego roku miliony dzieci i młodzieży są zmuszone opuścić swoją ziemię z powodu wojen, ubóstwa, przemocy, katastrof naturalnych i innych tragedii, a niestety ich liczba wciąż rośnie. […]. Cierpienie nie ogranicza się jednak do samego przemieszczenia. Wśród nich są bardzo młodzi ludzie, którzy stracili rodziców, braci, siostry i przyjaciół oraz byli świadkami niewyobrażalnej przemocy […]. A jednak pośród tak wielkiej ciemności nie brakuje światła solidarności: osoby, rodziny, instytucje społeczne i wspólnoty eklezjalne postanawiają nie przechodzić obojętnie obok tego cierpienia – zwraca uwagę Ojciec Święty w orędziu na 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy.
Pełny tekst Orędzia Ojca Świętego Leona XIV na 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy
Caritas odpowiada na kryzysy migracyjne
Zarówno w Polsce, jak i w innych miejscach na świecie Caritas wspiera ludzi, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów.
Dzisiaj Caritas Polska i Caritas diecezjalne prowadzą sieć 26 Centrów Pomocy Migrantom i Uchodźcom. Obecnie ich rola jest inna niż w pierwszych tygodniach wojny. Coraz rzadziej chodzi o pomoc interwencyjną, a coraz częściej o wspieranie ludzi w osiąganiu samodzielności.
To ważna zmiana: od pomocy »dla« człowieka do działania »z« człowiekiem. Od września ubiegłego roku do września br. w Centrach pomoc uzyskało około 14 tysięcy osób, z czego 27% to dzieci. Dla nich organizowane są zajęcia wyrównawcze, spotkania integracyjne oraz nauka języków. Naszym celem nie jest tworzenie długotrwałej zależności od pomocy. Chcemy, aby człowiek, który do nas przychodzi, mógł odzyskać kontrolę nad własnym życiem, samodzielność i dobre relacje z otoczeniem. To jest prawdziwa integracja – mówi Małgorzata Jarosz-Jarszewska, zastępca dyrektora Caritas Polska.
Wenezuela, Ukraina, Syria, Sudan i Afganistan – prawie połowa uchodźców pochodzi z jednego z tych 5 krajów dotkniętych najcięższymi konfliktami. W każdym z nich Caritas Polska prowadzi swoje projekty lub wspiera lokalną Caritas. W Kolumbii Caritas Polska pomaga od 2020 roku uchodźcom z Wenezueli oraz przesiedlonym Kolumbijczykom, niosąc pomoc doraźną. W Jemenie wspiera placówki medyczne w Adenie, z których korzystają również rodziny przesiedlone wewnętrznie. W Sudanie Południowym dostarcza m.in. pakiety przetrwania dla rodzin uciekających przed konfliktami zbrojnymi. Ponadto Caritas Polska od 10 lat realizuje program Rodzina Rodzinie, w ramach którego obecnie obejmuje pomocą rodziny w Syrii, Libanie, Palestynie i Ukrainie. Jest on skierowany przede wszystkim do rodzin z dziećmi, osób chorych i starszych i w dużej mierze do osób przesiedlonych i uchodźców. Wsparcie finansowe otrzymało w tych krajach już prawie 60 tysięcy rodzin.
Kościół nie zapomina o wypędzonych. Konferencja w siedzibie KEP
Obchodom Światowego Dnia Migranta i Uchodźcy towarzyszy realne zaangażowanie instytucji kościelnych, dlatego już w przededniu organizowane są wydarzenia, których celem jest przypomnienie, że przybysze szukający bezpiecznego schronienia są wśród nas i potrzebują naszego wsparcia. W piątek 25 września br., w budynku Sekretariatu Generalnego Konferencji Episkopatu Polski, odbyła się specjalna konferencja, w której prelegentami byli delegat ds. imigracji w ramach KEP i przewodniczący Rady ds. Migrantów i Uchodźców biskup diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej ks. Krzysztof Zadarko, zastępca dyrektora Caritas Polska Małgorzata Jarosz-Jarszewska oraz dr Tomasz Sieniow z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Dzieci, kiedy wędrują z rodzicami z kraju do kraju, także stają się migrantami. Ich los jest dramatyczny. Rozłąka, brak więzi z bliskimi, nieustanny stres. Niestety zdarzają się sytuacje, że dzieci padają ofiarami handlu ludźmi […]. Jako katolicy powinniśmy odpowiedzieć postawą akceptacji ludzi, którzy zostali postawieni na naszej drodze […], abyśmy zatrzymali falę nienawiści, która zdaje się pojawiać wśród dorosłych, ale wpływa na dzieci. Zobaczmy dzieci, które nie radzą sobie, nie są w stanie odnaleźć się w tej rzeczywistości – powiedział bp Krzysztof Zadarko nawiązując do tematu tegorocznego apelu papieża Leona XIV.
Pielgrzymka, która łączy
Na sobotę poprzedzającą Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy, 26 września, zaplanowano ósmą pielgrzymkę podopiecznych warszawskiego Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom na Jasną Górę. Udział w niej wezmą migranci i uchodźcy korzystający z pomocy Centrum, wolontariusze, parafianie z pobliskich parafii, a także polscy seniorzy z grupy „Senior caritas est”, którą opiekuje się Caritas Polska – w sumie aż 300 osób. Pielgrzymce przewodniczyć będą bp Krzysztof Zadarko, dyrektor Caritas Polska ks. Janusz Majda i Małgorzata Jarosz-Jarszewska. W Częstochowie pielgrzymi spotkają się z innymi grupami migrantów i uchodźców, które przyjadą z całej Polski, by razem podziękować Maryi za dotychczasowe wsparcie oraz prosić o zakończenie wojen i kryzysów, które wciąż wypędzają ludzi z domów.
Spotykamy się na Jasnej Górze w tak dużej grupie, by poczuć się jedną wielką wspólnotą. Poczuć się bezpiecznie. Odnaleźć spokój. Oddać w ręce Maryi swoje troski i kłopoty. Dziś chcemy podziękować też narodowi polskiemu, który otworzył swoje drzwi wielu utrudzonym przybyszom. Chcemy też prosić Maryję o to, by zaniosła do swojego Syna nasze prośby o pokój na świecie i o bezpieczny powrót uchodźców do swoich rodzinnych domów. Dziś potrzebujemy wsparcia, obecności i poczucia bezpieczeństwa. Tu, na Jasnej Górze, czujemy to jak nigdzie indziej. To jest miejsce, które łączy, jednoczy i koi – mówi Renata Makuch, kierownik Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom w Warszawie.
Jesteśmy jak jedno z tych dzieci…
Część podopiecznych warszawskiego CPMiU jedzie na pielgrzymkę już po raz kolejny. Chcą oni modlić się o pokój na świecie, a jednocześnie podziękować za to, że w Polsce znaleźli nowy dom. „Caritas w całej Polsce w różnych miejscach otworzyła nam swoje drzwi. Mogliśmy otrzymać jedzenie, odzież, środki higieny, miejsce pobytu, uczyć się języka polskiego, szukać pracy, zostawić pod opieką nasze dzieci. Wszystko, co otrzymaliśmy, przyczyniło się do tego, że do dziś żyjemy, pracujemy, a nasze dzieci chodzą do szkoły, do przedszkola. Możemy spokojnie spać w nocy. Nie, trudności nie zniknęły. One są, u każdego różne. Ale zupełnie inaczej je przeżywamy wiedząc, że jest takie miejsce, w którym są ludzie z wielkim sercem” – mówi jedna z osób korzystających z pomocy CPMiU.
Na Jasną Górę przyjeżdżamy jak jedno z dzieci, o których wspominał Ojciec Święty w tegorocznym orędziu. Jesteśmy różnych wyznań, z różnym doświadczeniem, z różnych kultur i tradycji, w różnym wieku, ale wszyscy boimy się samotności, izolacji i odrzucenia. Wszyscy potrzebujemy przestrzeni do spotkania i integracji, ale też szacunku, solidarności i przyjaźni – dodaje Renata Makuch.
Punktem kulminacyjnym pielgrzymki będzie Msza św. o godz. 13.30 w Kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej w jasnogórskim sanktuarium. Następnie pielgrzymi skierują się do Bastionu Świętej Barbary – Jasnogórskiego Centrum Informacji – by wysłuchać koncertu przygotowanego na tę okazję przez cudzoziemców z Warszawy.
