Z okazji Dnia Matki Caritas Polska przypomina o niezwykłej roli domów samotnej matki, które oferują schronienie i wsparcie kobietom i dzieciom w trudnych momentach życia. W 20 placówkach prowadzonych przez Caritas diecezjalne obecnie przebywa około 140 matek z dziećmi. Tu kobiety mogą liczyć nie tylko na zapewnienie podstawowych potrzeb, ale także na odbudowę poczucia własnej wartości i zyskanie samodzielności.

Nigdy nie myślałam, że mając rodzinę znajdę się w takim domu. Kiedy moja sytuacja się skomplikowała i w jednej chwili straciłam dach nad głową, a byłam wtedy w dziewiątym miesiącu ciąży, świat zawalił mi się na głowę. Za chwilę mam rodzić, a tak naprawdę nie mam nic – ani wyprawki dla dziecka, ani dachu nad głową. Dowiaduję się o domu samotnej matki. Idę tam. Dostaję regulamin, podpisuję go i zostaję. Nie mogę poradzić sobie z emocjami, cały czas płaczę, bo zdaję sobie sprawę, że mając rodzinę zostałam całkiem sama. Życie tu toczyło się jak w każdym innym domu, tyle tylko, że to nie był mój dom rodzinny. Myślałam, że sobie nie poradzę, ale z pomocą przyszła mi siostra Beata i stała się dla mnie jak mama, której tak naprawdę nigdy nie miałam. Nikt w życiu nigdy nie poświęcił mi tyle czasu, co siostra. Kiedy urodziła się Oliwka, miałam dla kogo żyć, dla kogo walczyć. Po dwóch miesiącach przebywania w domu wyprowadziłyśmy się do mieszkania wynajętego przez ojca dziecka. Od tamtego czasu minęło prawie 12 lat, moja córcia chodzi już do V klasy podstawówki. Cały czas utrzymuję kontakt z siostrami i odwiedzam dom samotnej matki — mówi Sylwia, była podopieczna placówki Caritas.

Dobry początek

Domy samotnej matki to placówki pobytu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, które spotkały się z przemocą lub znalazły się w innej sytuacji kryzysowej. Przyjęcie do domu odbywa się na podstawie skierowania z ośrodka pomocy społecznej. Domy oferują wsparcie doraźne, chroniąc przed bezdomnością, wpływem patologicznego środowiska, przemocą domową i utratą dziecka. Pobyt w ośrodkach trwa od kilku miesięcy do nawet trzech lat, w zależności od indywidualnych potrzeb. Kobiety korzystające z tej formy pomocy często borykają się z trudnościami związanymi z brakiem wzorców wychowawczych, negatywnymi doświadczeniami rodzinnymi czy niepełnosprawnością intelektualną. W 2023 roku, dzięki współpracy z Generali Polska i The Human Safety Net, uruchomiono program „Dobry początek”. Obejmuje on 14 placówek i bazuje na badaniu potrzeb. Jego celem jest wzmacnianie kompetencji życiowych i rodzicielskich matek, przeciwdziałając ich wykluczeniu społecznemu i zawodowemu. Dzięki temu mamy zyskują nowe umiejętności i pewność siebie, co daje nadzieję na lepszą przyszłość dla nich i ich dzieci.

Czas leczenia ran

Historie życia podopiecznych domów samotnej matki są bardzo różne, ale wszystkie bolesne. Kobiety mają za sobą doświadczenie życia w patologicznej rodzinie, która nie była w stanie dać im prawidłowych wzorców. Często to wychowanki domów dziecka. Brak odpowiedniego wsparcia sprawił, że powielają dysfunkcyjne modele, co rodzi kolejne dramaty. Na pytanie dlaczego kobiety trafiają do domów samotnych matek nie ma jednej odpowiedzi.

— Często są niedostosowane społecznie, upośledzone lub pochodzą z patologicznych środowisk, więc powielają błędne wzorce swoich rodziców — mówi siostra Wincenta Olszewska z Domu Samotnej Matki Caritas w Ciechocinku. — Są też takie matki, które znalazły się w krytycznej sytuacji przez swoich partnerów, mężów. Doświadczyły przemocy, psychicznej, fizycznej czy seksualnej. Dodatkowo bywają uzależnione od swoich oprawców. Każda historia jest inna, każda wymaga zatrzymania, zrozumienia i nie każda niestety kończy się happy endem.

Bez pomocy z zewnątrz te kobiety nie są w stanie się uniezależnić i zacząć normalnie żyć. Jak ogromna jest skala problemu i jak bardzo potrzebne są domy samotnej matki, świadczy chociażby fakt, że wiele z takich ośrodków powstało z inicjatywy i wsparcia finansowego lub materialnego okolicznych mieszkańców.

Droga do usamodzielnienia

Codzienny plan dnia w domach samotnych matek prowadzonych przez Caritas jest starannie układany. Mieszkanki dzielą pokój z dziećmi, a wspólne korzystanie z kuchni, salonu i łazienek sprzyja nauce kompromisów i umiejętności negocjacji. Każda z mam ma przypisany grafik dyżurów, co pozwala na utrzymanie porządku w częściach wspólnych. Kluczowym elementem codzienności są terapie i spotkania z ekspertami, które pomagają podopiecznym w pracy nad przeszłością oraz rozwijaniu kompetencji rodzicielskich. Równocześnie mamy uczestniczą w szkoleniach zawodowych, aby zdobyć nowe umiejętności i zwiększyć swoje szanse na rynku pracy. Wspólnota w domu sprzyja nawiązywaniu przyjaźni i wzajemnemu wsparciu, co przeciwdziała poczuciu samotności i pomaga w podejmowaniu codziennych wyzwań, takich jak opieka nad dziećmi czy załatwianie spraw urzędowych. Wszystko to odbywa się w ramach ściśle określonych zasad (m.in. zakaz wstępu osobom z zewnątrz, cisza nocna, brak alkoholu), które gwarantują bezpieczeństwo i komfort podopiecznym.

Osoby potrzebujące wsparcia powinny zgłosić się bezpośrednio do najbliższego regionalnego oddziału Caritas lub do konkretnego domu samotnej matki w swoim regionie. Warto również kontaktować się z lokalnymi ośrodkami pomocy społecznej, które często pomagają w formalnym skierowaniu do takich ośrodków. Pełną listę domów samotnej matki Caritas można znaleźć na TUTAJ